Van 2014-2015 heb ik aan de Hogeschool voor Geesteswetenschappen Utrecht een opleiding Stervensbegeleiding gedaan. Dit heeft ertoe geleid dat ik naast Psychologie (Mindfulness based Cognitieve therapie) en Energie (The Emotion Code) eveneens werk met de pijler Existentie (Stervensbegeleiding/Levensbegeleiding).

 

Stervensbegeleiding is Levensbegeleiding

Stervensbegeleiding is een synoniem voor Levensbegeleiding. Levensbegeleiding heeft alles te maken met het vinden van zingeving via zelfonderzoek en bezinning. We besteden veel energie in het verzamelen van zoveel mogelijk aangename omstandigheden in ons leven, maar zodra deze wegvallen, niet haalbaar of vervullend blijken, ontstaat er een gevoel van zinloosheid. Tot we onze pijlen weer richten op het volgende project of doel. En zo raken we verzeild in de cirkel van het proberen te voorkomen van een gevoel van zinloosheid. In de kern is zinloosheid een uitnodiging om jezelf en het leven in zijn geheel tegen het licht te houden.

 

Effect van ingrijpende gebeurtenissen

We kunnen onszelf niet meer afleiden van een gevoel van zinloosheid wanneer we geconfronteerd worden met ingrijpende veranderingen zoals een burn-out, kanker, overlijden van een dierbare, echtscheiding, verlies van je baan, etc. Zulke gebeurtenissen zetten je bestaan op scherp en er komen vragen op als ‘wie ben ik nou eigenlijk’, ‘wat is de zin van geboren worden als je weer sterft’, ‘wat wil ik echt’, ‘wat betekent mezelf zijn’, etc.

 

Jezelf centraal stellen
Wanneer je je begeeft op de weg van zelfonderzoek en bezinning word je uitgenodigd om jezelf centraal te stellen. Het dagelijks tijd nemen om stil te staan en aan jezelf toe te komen is een behulpzame en inspirerende factor in je proces. Dit kan bijvoorbeeld door het inbouwen van dagelijkse meditatie, wandelen, yoga etc. Deze factor kan het zoveelste item in je drukke dagprogramma worden, of het kan dagelijks je diepste intentie brandend houden.

 

Omgaan met onbegrip
Het daadwerkelijk ruimte maken voor je jezelf blijkt nog niet zo eenvoudig. Daarnaast krijg je in het begin vaak te maken met een omgeving die vragen gaat stellen of onbegrip uit. Deze invloeden kun je zien als toetsen voor je motief en nodigen je uit om steeds weer stil te staan bij wat je zoekt of wie je wilt zijn. Het zijn elementen die je helpen je motief te verhelderen.

 

Je motief gaan voelen
Kenmerkend voor een steeds helderder wordend motief, en dus een brandende intentie, is dat je steeds scherper zicht krijgt op wat jouw bestaan in werkelijkheid bedoeld is te zijn en hoezeer je daarvan bent afgedwaald door je pogingen iets van jezelf en je leven te maken.

 

Van uiterlijkheid naar innerlijkheid
Beginnen met zelfonderzoek is beginnen innerlijkheid meer gezag te geven dan uiterlijkheid. Lange tijd verkeren we in de veronderstelling dat we gelukkig worden als we maar de juiste baan, partner, huis, reis of andere condities aan ons leven kunnen toevoegen. Wanneer je begint met zelfonderzoek en je jezelf meer centraal stelt, ga je steeds meer ervaren dat een gevoel van volheid en vrede veeleer heerst in momentane beleving, onafhankelijk van de omstandigheden, prettige of pijnlijke, waar je op dat moment in je leven mee te maken hebt. Je beseft dat je eigenlijk weinig nodig hebt als je opgaat in de beleving van het moment. In meditatie kun je deze belevingskwaliteit dagelijks ervaren.

 

Omgaan met veranderlijkheid
Daarnaast ontstaat er een besef van veranderlijkheid. Je realiseert je dat al die elementen in je leven die jouw leven vorm geven allemaal onderhevig zijn aan verandering en dus nooit blijvend zullen zijn: relaties gaan voorbij of partners sterven, ontslagen vallen, reizen zijn van voorbijgaande aard. Afhankelijkheid van iets wat zo veranderlijk is kan niet de basis vormen voor een duurzaam vredig hart.

 

Bewustere keuzes maken
Intuïtief voel je dat je het in de wereld en omstandigheden niet kunt vinden. Hierdoor ontstaat een meer innerlijke oriëntatie. Je kunt innerlijkheid echter pas serieus nemen in de mate waarin je uiterlijkheid doorziet. De eerste belichaming van je bewustere intentie vindt plaats in uiterlijkheid, daar ga je bewustere keuzes maken om meer te kunnen toekomen aan wat voor jou belangrijk voelt. Dit proces van echter worden gaat gepaard met loslaten van onechtheid (van datgene wat niet meer kloppend voelt).

 

Innerlijke oriëntatie
De ruimte die voorheen werd ingenomen door uiterlijke oriëntatie wordt nu gevuld door innerlijke werking. Naarmate je vertrouwder raakt met innerlijkheid en je oefenen thuis meer vorm krijgt verandert het uiterlijke materiaal van karakter. Daar waar je voorheen vooral aan het stoeien was met elementen buiten jezelf, verfijnen de vormen zich meer naar innerlijke elementen (gedachten, gevoelens, beleving). Je merkt steeds meer op hoe je bestookt wordt door gedachten, hoe je vast loopt door beeldvorming en hoeveel belangen je erop na houdt.

 

Omgaan met moeite
De continue toetsing door het leven ervaar je steeds meer als een welkome mogelijkheid om jezelf in een neutraler licht te gaan zien in plaats van te streven naar een (eigen) ideaalbeeld. Alle moeite in je leven vormt vanuit dit punt geen ballast of reden tot zelfveroordeling, maar fungeert veeleer als bevrijdingselement dat gezien en opgelost wilt worden, als iets waar je heel precies naar kunt leren kijken en doorzien.

 

Ruimte voor wonderlijkheid
Je voelt dat de initiële liefde voor en preoccupatie met jezelf verschuift naar een ontzag en liefde voor het mysterie dat leven heet. Als vanzelfsprekend word je een doorgeefluik voor leven zelf. Het lastigste van het hele integratieproces is dat uiterlijkheid tastbaar lijkt te zijn, ofwel substantie lijkt te hebben, en innerlijkheid niet. Maar we zien niet dat uiterlijkheid bestaat bij de gratie van onze eigen beeldvorming, want wanneer jouw oog er niet op valt en jouw brein het niet labelt bestaat het niet.

 

Onze diepste drijfveer
Innerlijkheid daarentegen is de grondkracht die ons elk moment levensadem schenkt en die via ongrijpbare wegen zorgt voor continue beweging en verandering. Net als van innerlijkheid kun je ook geen beeld krijgen van liefde, vrijheid en echtheid. Maar iedereen zal beamen dat ze een groot realiteitsgehalte hebben, sterker nog, ze vormen onze diepste drijfveer.